Ιστορία Προβιομηχανικός Πολιτισμός

Κοινό τόπο για τους ερευνητές αποτελεί η διαπίστωση, πως τα πρωταρχικά χαρακτηριστικά του ελληνικού παραδοσιακού πολιτισμού - ήδη ανιχνεύσιμα κατά την Ύστερη Αρχαιότητα - αποκρυσταλλώθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας. Μέσα σε έναν μόλις αιώνα (τέλη 17ου - τέλη 18ου αι.) είναι ήδη διακριτή η διαφορά στον τρόπο ζωής σε κεφαλοχώρια και σε πόλεις - όπως τα Αμπελάκια, ο Τύρναβος, η Τσαριτσάνη, η Ραψάνη, το Μεγαλόβρυσο, το Μεταξοχώρι - που ξαφνικά βρέθηκαν συμμέτοχα της διαδικασίας εκβιομηχάνισης της υφαντουργίας στην Ευρώπη, με την εμπλοκή τους στο εμπόριο νημάτων και υφασμάτων. Από την άλλη μεριά, με πολύ πιο αργούς ρυθμούς άλλαξε η ζωή των ανθρώπων, για τους οποίους η γεωργία αποτελούσε για αιώνες την κύρια παραγωγική δραστηριότητα.

Τελευταίες δέχθηκαν τις αλλαγές οι κλειστές πολιτισμικές ομάδες των νομάδων κτηνοτρόφων - κυρίως των Σαρακατσάνων. Οι πρόσφυγες που συνέρευσαν στην περιοχή του νομού Λάρισας στις δύο πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας από την Ανατολική Ρωμυλία, την Καππαδοκία και τη Μ. Ασία, κατάφεραν να ενταχθούν στην καινούρια τους πατρίδα, παρά τις αρχικές δυσκολίες. Σήμερα, παρά την αδιαμφισβήτητη ομοιογένεια του τρόπου ζωής, είναι αξιομνημόνευτη η ενάργεια, με την οποία, όσοι αποτελούν το μόνιμο πληθυσμό του νομού Λάρισας, επιμένουν να αυτοπροσδιορίζονται σαν ντόπιοι - που στα πεδινά εννοούνται σαν γκαραγκούνηδες - βλάχοι, σαρακατσάνοι, πρόσφυγες, παρά το γεγονός  ότι η συνοχή και η κοινότητα που υπαινίσσονται αυτές οι διακρίσεις ανήκει, το περισσότερο, στη μνήμη που τους παραδόθηκε ως οικεία συνείδηση. Οι μόνοι που πράγματι εμφανίζονται διαφοροποιημένοι, παρά τις όποιες παραχωρήσεις στο κυρίαρχο πολιτισμικό πλαίσιο είναι οι τσιγγάνοι.