Στο υπέδαφος του Νομού Λάρισας έχουν σχηματιστεί στο πέρασμα των χιλιετιών σπήλαια και σπηλαιώδη βάραθρα, για τα οποία γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα. Η ανακάλυψή τους τις περισσότερες φορές είναι τυχαία. Γνωρίζουμε ότι σπήλαια υφίστανται στην Τσαριτσάνη (στο στόμιο, του οποίου υπάρχει ξωκλήσι της Αγ. Μαρίνας), στη Σπηλιά Κισσάβου με σταλακτίτες και σταλαγμίτες (εξ ου και το όνομα του χωριού), στη Ραψάνη (2 σπήλαια με αξιόλογο σταλακτιτικό και σταλαγμιτικό διάκοσμο), στους Γόννους (σπήλαια Βουβάλα, Κατσιούλα, Δαούτη και Φάκα, σε σχιστολιθικά πετρώματα) κ.ά. Στην πλειοψηφία τους είναι ανεξερεύνητα. Τα περισσότερα στοιχεία τα έχουμε για 2 σπήλαια στην περιοχή της Ελασσόνας, τα παρακάτω:

Το σπήλαιο της Βαλανίδας

Βρίσκεται 7 χλμ. ΝΔ. της Βαλανίδας του Δήμου Ελασσόνας στη θέση Ψηλορράχη, όπου οδηγεί βατός χωματόδρομος. Ανακαλύφτηκε τυχαία από ένα βοσκό και επειδή στην ουσία είναι σπηλαιοβάραθρο, δεν είναι επισκέψιμο. Εξερευνήθηκε το 1993 από την Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία. Η είσοδός του, μια οπή διαστάσεων 1,5Χ1 μ., βρίσκεται στο Δ. άκρο του και 14 μ. ψηλότερα από το δαπεδό του. Το μήκος του είναι 37 μ. περίπου και το μέσο πλάτος του 6-7 μ. Η Β. πλευρά του σπηλαίου είναι πλούσια σε σταλακτιτικό υλικό και χαρακτηρίζεται από πτυχόμορφους σταλακτίτες διαφόρων αποχρώσεων μεταξύ του καστανού και του λευκού χρώματος. Στα Α. αναπτύσσονται ραβδόμορφοι σταλακτίτες και σε ορισμένες περιπτώσεις πτυχόμορφοι εξελίσσονται σε ραβδόμορφους. Τέλος, η Ν. πλευρά του σπηλαίου είναι φτωχή σε σταλακτιτικό διάκοσμο, ενώ περιορισμένος είναι και ο σταλαγμιτικός διάκοσμος του δαπέδου.

Το σπήλαιο της Οξυάς

Στις νότιες απολήξεις του Ολύμπου, στις πλαγιές της Τιτνάτας υπάρχει σπήλαιο γνωστό από διηγήσεις γεροντότερων, η είσοδος του οποίου δε μας είναι γνωστή. Λέγεται ότι βρίσκεται κοντά στο χωριό Παλιά Σκαμνιά, στη θέση «Μανδρινιά» και ότι επικοινωνεί με την Καρυά, που είναι στην αντίθετη πλευρά του βουνού. Το σπήλαιο είναι κατάκοσμο από σταλακτίτες και σταλαγμίτες και πιθανόν να χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία, τάφος και καταφύγιο των ανθρώπων του Ολύμπου. Η γειτνίαση με το αρχαίο Κάστρο στην κορυφή της Τιτνάτας, του προσδίδει και αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Ιστορικά είναι γνωστό ότι ο οπλαρχηγός του Ολύμπου, Γεώργιος Τζαχείλας, έκρυβε στο σπήλαιο τα όπλα του. Επιτακτική είναι η ανάγκη του εντοπισμού, της εξερεύνησης και αξιοποίησής του, έτσι ώστε να αποτελέσει ένα σημαντικό τουριστικό προορισμό για την περιοχή.

Το σπήλαιο Ρούτσι της Ραψάνης

Βρίσκεται στα Α. του οικισμού και είναι ανεξερεύνητο. Έχει μήκος 131 μ. και ελίσσεται σε μικρό βάθος κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Οι θάλαμοί του στολίζονται από σταλαγμίτες και σταλακτίτες.

Τα σπήλαια των Γόννων

Στην περιοχή των Γόννων αναφέρονται 4 σπήλαια, των οποίων τα πετρώματα αποτελούνται από σχιστόλιθο. Πρόκειται για τα σπήλαια στην τοποθεσία της πηγής «Κατσιούλα», το σπήλαιο «Δαούτη» στη θέση «Τσικιλέκι», το σπήλαιο «Φάκα», που έλαβε το όνομά του από τον Μεσολουρίτη Φάκα Γεώργιο, που σκοτώθηκε εδώ στα 1900 περίπου και το ανεξερεύνητο σπήλαιο στη θέση «Βουβάλα».

Το σπήλαιο Μόρια της Καρυάς

Βρίσκεται στο χείλος απότομης χαράδρας και έχει βάθος 65 μ. Καταλήγει σε μικρό θάλαμο με όμορφο σταλακτιτικό και σταλαγμιτικό διάκοσμο.

Τα σπήλαια του Μαυροβουνίου

Στο Μαυροβούνι έχουν εντοπιστεί και βρίσκονται σε στάδιο εξερεύνησης 4 σπήλαια: τρία στην περιοχή Καλαμακίου και ένα κοντά στο Καστρί. Σε υψ. 100 μ. στη θέση Κοκκινόβραχος και σε απόσταση 5 χλμ. Ν. του Καλαμακίου υπάρχει σπηλαιοβάραθρο, που αναπτύχθηκε πάνω σε σχισμή του πετρώματος. Είναι κλιμακωτό και έχει βάθος 70 μ., ενώ το πλάτος του κυμαίνεται από 3-7 μ. Στην οροφή του υπάρχει πλούσιος σταλακτιτικός διάκοσμος. Το δεύτερο σπήλαιο βρίσκεται στη θέση Μαμούκα (υψ. 120 μ.). Αποτελείται από θάλαμο διαστάσεων 5Χ3 μ. Από την είσοδό του φαινόταν η λίμνη Κάρλα πριν την αποξήρανσή της και χρησιμοποιήθηκε στη διάρκεια της Κατοχής ως κρησφύγετο. Μεγάλος αριθμός οστών βρέθηκε στο τρίτο σπήλαιο, που έχει τη μορφή βαράθρου και καταλήγει σε θάλαμο 3-5 μ. Εντοπίστηκε σε απόσταση 15 χλμ. από το Καλαμάκι. Κοντά στο Καστρί και λίγο ψηλότερα από το αρχαίο λατομείο, ανακαλύφτηκε η «σπηλιά του Βέικου», όπως την ονομάζουν οι ντόπιοι. Αποτελείται από δύο αίθουσες διαστάσεων 3Χ5 και 4Χ5 μ., η μεγαλύτερη από τις οποίες έχει χαμηλό ύψος οροφής.

Το σπήλαιο «Βασιλότρυπα» στη Βρυσιά Φαρσάλων